Meer dan honderd Weiteveners maken samen één groot kunstverhaal

Wie bij een kunstexpositie vooral denkt aan stilletjes rondlopen, af en toe nadenkend naar een kunstwerk kijken en vervolgens met een ernstig gezicht zeggen: “Bijzonder…”, kan vanaf 21 augustus in Weiteveen een andere ervaring opdoen. Stichting Grensloos presenteert daar de tweede expositie onder de naam Dichter/bij. Van 21 augustus tot en met 3 oktober 2026 staat Weiteveen in het teken van kunst, verhalen en vooral verbinding. De expositie begint bij Zorggroep Vitez aan de Zusterweg 21 en alle kunstwerken zijn gratis en in de open lucht te bekijken.

Voor Stichting Grensloos, die ruim drie jaar geleden werd opgericht, zijn kunst en cultuur vooral middelen om mensen bij elkaar te brengen. Niet alleen om naar kunst te kijken, maar juist om samen iets te maken, verhalen te delen en elkaar op een andere manier te leren kennen. Volgens de organisatie is dat uitgangspunt duidelijk zichtbaar in de kunstexpositie Dichter/bij. Meer dan honderd Weiteveners, oud-inwoners en mensen die op een andere manier een band hebben met het dorp, gingen samen met kunstenaars en Zorggroep Vitez aan de slag. Het resultaat is een expositie die niet alleen het verhaal over Weiteveen vertelt, maar vooral een verhaal van de mensen uit Weiteveen zelf.

Stichting Grensloos volgens projectleider Tanja Schepers is het een stichting die als doel heeft om laagdrempelige culturele activiteiten aan te bieden dorpen en wijken aan de grens, waaronder in Zuidoost-Drenthe. De stichting hoopt door middel van haar activiteiten een zo’n breed mogelijke doelgroep te kunnen bereiken.

Een servies vol verhalen

Een van de opvallendste onderdelen is Het servies van Weiteveen, een gezamenlijk keramiekproject onder leiding van kunstenaar Tanja Schepers. Tijdens workshops in maart en april maakten deelnemers hun eigen onderdeel van een groot dorpsservies. Iedereen mocht daarbij zelf bepalen wat hij of zij wilde verbeelden. Daardoor komen allerlei kanten van Weiteveen samen: het Bargerveen, de geschiedenis van het veenontginningsdorp, de natuur, het verenigingsleven, voorzieningen, de kerk en de zusters, maar ook persoonlijke herinneringen en verhalen.

Het is daarmee een servies geworden waar waarschijnlijk meer geschiedenis op staat dan in menig geschiedenisboek. Het project verwijst bovendien naar het Breken van het Brood, een symbool voor verbondenheid en gastvrijheid. En omdat praten over samen eten natuurlijk veel makkelijker gaat als er daadwerkelijk iets te eten is, wordt de expositie afgesloten met een broodmaaltijd voor alle deelnemers. Kunst, verhalen en daarna samen aan tafel: soms hoeft het leven helemaal niet ingewikkeld te zijn.

Een flinke cirkel van verbondenheid

Ook Naoberland, gemaakt onder leiding van kunstenaar Johannes-Harm Hovinga, staat helemaal in het teken van verbinding. Tijdens verschillende workshops werkten deelnemers aan een grote cirkel van schapenwol afkomstig van de schaapskooi in Weiteveen. Het kunstwerk verwijst naar het landschap, de geschiedenis van de turfwinning en de verbinding tussen verleden, heden en toekomst.

Een flinke hoeveelheid wol dus, maar wel met een verhaal dat veel verder reikt dan alleen een schaap dat ergens gedachteloos staat te grazen. Het werk laat zien hoe sterk het landschap en de geschiedenis van Weiteveen met elkaar verbonden zijn en hoe die geschiedenis nog altijd onderdeel is van het dorp van vandaag. Het kunstwerk is nog volop in ontwikkeling.

Zelfs de kinderen doen mee

Ook de jongste inwoners van Weiteveen hebben hun bijdrage geleverd. Onder begeleiding van dichter en woordkunstenaar Eva Broekmann maakten alle klassen van de Sint Franciscusschool kennis met de dichtkunst. De jongste leerlingen maakten handjes die bezoekers de weg wijzen door de tentoonstelling, terwijl de oudere kinderen samen met Eva gedichten schreven die uiteindelijk onderdeel zijn geworden van de expositie.

Dat levert niet alleen mooie woorden op, maar ook een frisse blik op het dorp. En misschien is het maar goed dat kinderen eens op een andere manier naar hun omgeving kijken. Wie weet ontdekken ze dingen waar volwassenen allang overheen kijken. En mocht iemand na het lezen van de gedichten spontaan zelf dichter willen worden, dan heeft Weiteveen in ieder geval alvast een nieuwe lichting klaarstaan.

Het vriendenboek weet wie bij je past

Een ander bijzonder onderdeel is Het vriendenboek. Zeventig Weiteveners, oud-Weiteveners en mensen die op een andere manier aan het dorp verbonden zijn, beantwoordden allerlei vragen over zichzelf. “Ook mensen die wonen bij Zorggroep Vitez en Treant Veltman deden mee, zodat ook hun bewoners ook mee kunnen doen aan de activiteiten van Stichting Grensloos”, vertelt projectleider Tanja Schepers. Gamedesigner Sebastiaan Buwalda gebruikte de antwoorden om een interactieve quiz te maken.

Bezoekers kunnen daarmee ontdekken met wie zij het meeste gemeen hebben. Dat klinkt onschuldig, maar het kan natuurlijk ook verrassende resultaten opleveren. Misschien blijkt ineens dat je meer gemeen hebt met iemand die je nauwelijks kent dan met je eigen buurman. En dat kan tijdens de volgende buurtbarbecue toch voor interessante gesprekken zorgen.

Voordat Stichting Grensloos met de expositie aan de slag ging, werd er eerst flink wat gepraat in Weiteveen. De stichting voerde gesprekken met allerlei mensen en organisaties in het dorp, van de dorpsraad tot het koor en verschillende stichtingen en verenigingen. Eerst luisteren wat er leeft, voordat de kunstenaars met klei, wol en gedichten aan de slag gaan.

‘Deelnemers vinden wordt nog een uitdaging’

Volgens Schepers waren de reacties vooraf niet direct geruststellend. Verschillende stichtingen en verenigingen waarschuwden dat het best lastig zou kunnen worden om deelnemers te vinden voor culturele activiteiten. Het zou volgens hen niet vanzelf gaan om mensen enthousiast te krijgen en mee te laten doen.

Achteraf bleek dat behoorlijk mee te vallen. Sterker nog: volgens Schepers was het vinden van deelnemers uiteindelijk helemaal niet zo’n groot probleem. De activiteiten werden goed bezocht en de keramiekworkshops waren zelfs allemaal vol. Blijkbaar hoefde Weiteveen dus niet eerst met een culturele megafoon wakker geschud te worden.

Enthousiasme bleek groter dan verwacht

Wat de organisatie vooral opviel, was het enthousiasme van de deelnemers. Mensen bleken zich gemakkelijk open te stellen voor nieuwe vormen van cultuur en stonden ervoor open om samen iets te maken en nieuwe mensen te ontmoeten.

Volgens Schepers was vooral de manier waarop verschillende groepen met elkaar samenwerkten bijzonder. Mensen die elkaar vooraf helemaal niet kenden, raakten tijdens de activiteiten met elkaar in gesprek en werkten samen. Ook deelnemers die in zorginstellingen wonen, deden volop mee en werden moeiteloos onderdeel van de groep.

“Dat mensen die elkaar totaal niet kenden en mensen die in zorginstellingen wonen zo goed met elkaar mixten en op een hele leuke manier samen aan de activiteiten deelnamen, vond ik misschien wel het bijzonderste,” vertelt Schepers.

Een expositie die vooral over mensen gaat

Dichter/bij is daarmee veel meer dan een verzameling kunstwerken die toevallig buiten in Weiteveen staat. De expositie vertelt het verhaal van een dorp aan de hand van de mensen die er wonen, woonden of zich ermee verbonden voelen. Van keramiek en schapenwol tot gedichten en persoonlijke verhalen: ieder onderdeel laat een stukje van Weiteveen zien.

Juist dat maakt de expositie bijzonder. Bezoekers kijken niet alleen naar kunst, maar krijgen tegelijkertijd een kijkje in de geschiedenis, het landschap en het dagelijks leven van het dorp. En wie goed kijkt, ontdekt misschien ook iets van zichzelf in de verhalen van anderen.

Dichter/bij is van 21 augustus tot en met 3 oktober 2026 gratis te bezoeken in de open lucht. De expositie start bij Zorggroep Vitez aan de Zusterweg 21 in Weiteveen. Stichting Grensloos nodigt inwoners, oud-inwoners, mensen uit de regio en andere belangstellenden uit om de route te bekijken en zich te laten verrassen. De stichting hoopt met Dichter/bij een ander, intiem beeld van Weiteveen te laten zien: niet alleen hoe het dorp eruitziet, maar vooral hoe Weiteveners hun dorp beleven en hoe de kunstenaars Weiteveen hebben ervaren tijdens hun verblijf en deelname aan het project.